Gedichten & liederen

Han was behalve een begaafd tekenaar en schilder ook een getalenteerd pianist. In zijn tijd in Amsterdam ging hij veel om met andere kunstenaars, zoals Jo Juda en Ro Mogendorff.

Hij is erg geïnteresseerd in andere vormen van kunst zoals literatuur (dichters) en dans. Tussen zijn nalatenschap vinden we een aantal getoonzette liederen en een aantal ‘slordig’ vertaalde brieven van de jonge dichter Rainer Marie Rilke en A. Tscheekow.

DSC_0440 DSC_0441 DSC_0442

 

DSC_0445 DSC_0446 DSC_0450

 

DSC_0450 DSC_0451

DSC_0518 DSC_0519

Remonstranten

In de archieven van de Remonstrantse Gemeente in Schoonhoven komen we de namen van de familie Van der Kop tegen. Op 21 juni 1880 (een jaar na het overlijden van hun vader Henricus Johannes Elisa!) zijn de broers Adrianus Johannes Groeneveld van der Kop (1822-1898) en Carel Wilhelm van der Kop (1831-?) vanuit de Hervormde Gemeente in Schoonhoven met attestatie ingekomen in de Remonstrantse Gemeente in Schoonhoven. De tweede broer Arnold Croiset (1825-?) woont dan waarschijnlijk niet meer in Schoonhoven.

Registratie-1880-1

Adrianus Johannes Groeneveld van der Kop is de vader van Willem Karel van der Kop (1869-1924). Willem Karel maakt deze verschuiving als elfjarige ook mee. Op 14 april 1889 wordt hijzelf als lid bevestigd (doet belijdenis). Zijn zus Maria van der Kop (1871-1945) doet dat dan ook.

Registratie-1889-2

Wilhelmina Gerarda Hoogendijk (1873-1959) is ook Remonstrant en wordt bevestigd op 5 juli 1891. Op maandag 11 juni 1900 trouwen zij in deze kerk. De drie kinderen Ad, Johanna en Han worden ook ingeschreven als lid van de Remonstrantse Kerk.

Registratie-Gezin-van-der-Kop1889-2

Registratie-Gezin-van-der-Kop1889-3

Registratie-Gezin-van-der-Kop1889-22

Zij maken in deze periode ds. Lambertus Jacobus van Holk (1918-1922) en ds. Hendrik Jan Mispelblom Beyer (1922-1925) mee.

Ds-Lambertus-Jacobus-van-Holk Ds-Hendrik-Jan-Mispelblom-Beyer

Wanneer vader Willem Carel in 1924 plotseling overlijdt, wordt de uitvaartdienst geleid door ds. Mispelblom vanuit de Remonstrantse kerk (uit 1881). Vader wordt begraven op de Algemene begraafplaats in Schoonhoven. Dit graf bestaat inmiddels niet meer.

Artikel begrafenis WC van der Kop Schoonhovense Courant 25-08-1924

Van 13 oktober tot en met 10 november 2013 vond in deze kerk een expositie plaats met werken van Ad en Han van der Kop.

Koninklijke subsidies

Han won in 1931 de Prix de Rome. In 1928, 1929 en 1930 won hij een Koninklijke Subsidie. Hij kreeg daarbij een geldbedrag van respectievelijk fl. 500,00, fl. 500,00 en fl. 600,00. Het is niet bekend met welke werken hij deze subsidie heeft gekregen.

125 jaar Koninklijke Subsidie

Koninklijke Subsidies 1929 en 1930

Rie Cramer

Rie-Cramer-(1920) Jeugdwerk Han vergeleken met eerste werk Rie Cramer

In het jeugdwerk van Han van der Kop, tussen 1915 en 1921, voordat hij de Rijksakademie bezoekt, is een opvallende overeenkomst met het werk van Rie Cramer (1887 – 1977) te zien. Rie Cramer maakte in 1906 bekendheid met haar boek ‘Van meisjes en jongetjes’. Het is mogelijk dat Han haar werk heeft gekend via kinderboeken en tijdschriften die in het gezin Van der Kop aanwezig waren. Bewijzen zijn hiervoor niet. Ook is het mogelijk dat Han dezelfde inspirerende voorbeelden van illustratoren kende als Rie Cramer. Oordeelt u zelf of u gelijkenissen ziet, en let daarbij ook zeker op het jaar waarin het gemaakt werd.

Meer informatie over Rie Cramer in: Rie Cramer, leven en werk door Jacqueline Burgers

DSC_0504

DSC_0514

DSC_0645

DSC_0644

Illustrator

Han van der Kop werd ook gevraagd als illustrator. Veel weten we hier nog niet over maar in het boek ‘De Wevers van Rochdale’ (1933) – een jeugdnovelle –  zijn drie tekeningen van Han opgenomen.

Michel Becker (schrijver), Rita Weevers (vertaler), Han van der Kop (illustrator).
Uitgave van de Publiciteitsafdeeling van de Coöperatieve Groothandelsvereeniging “De Handelskamer” G.A. Rotterdam, 1933 – 61 pagina’s.

Biografie van Charles Howarth, die in 1845 in Rochdale een verbruikerscoöperatie voor de arbeiders in de katoenindustrie opzette.

Begaafd pianist

Han van der Kop viel als kind al op om zijn talent voor tekenen. Dat hij daarnaast ook heel muzikaal was is niet zo bekend. Zijn ouders dwongen hem te kiezen voor het tekenen òf de muziek. Han koos voor tekenen en de tekenschool. Volgens zijn pianoleraar ging er zo een uitzonderlijk talent verloren.

Toch bleef Han ook piano spelen. We kwamen een advertentie van hem tegen in De Telegraaf waarin hij zich aanbiedt als pianoleraar voor vijf gulden per maand. Ook zijn tante Anna Catharina Cliquart (zus van vader) biedt zich op 9 april 1927 via de Telegraaf aan als pianolerares in Amsterdam. Ook blijkt Han wel eens op te treden, zoals een krantenbericht over een bouwtentoonstelling in het Stedelijk Museum.

Wanneer hij overlijdt kan zijn oude pianoleraar J. Vincent het niet laten om ook iets in de krant te laten zetten over zijn verloren gegaan talent voor muziek.

Schermafbeelding 2013-08-13 om 15.04.20

De Telegraaf, 9,11,12 februari 1929

Anna C. Cliquart pianoles 09-04-1927 Telegraaf

 

De Telegraaf, 9 april 1927

 

Schermafbeelding 2013-08-13 om 15.04.06

Het volk: dagblad voor de arbeiderspartij, 03-11-1927, Avond

Schermafbeelding 2013-08-13 om 15.02.47

De Telegraaf, 15-03-1934

094

Tekening van Han van der Kop

Overlijden van der Kop

Vrijdag 22 Augustus 1924 – Schoonhovensche Courant

Artikel overlijden WC van der Kop Schoonhovense Courant 22-08-1924

W.C. v. d. Kop. †

Hedennacht is in den ouderdom van 55 jaar overleden de heer W.C. van der Kop, wijnhandelaar te dezer stede. De overledene was een algemeen gezien stadgenoot, op wiens stoffelijk overschot velen met droefheid zullen neerzien. Woensdagavond was de heer Van der Kop schijnbaar nog gezond, en heeft zelfs zijn gewone bezoek gebracht aan de club “Recht naar het doel” waar hij lid van was, en waar hij tot de gaarne geziene gasten werd gerekend. En in den vroegen morgen van dezen dag heeft hij het zonlicht niet meer gezien, was hij weggenomen uit het land der levenden. De heer Van der Kop werd op 5 Juli 1907 gekozen tot lid van den gemeenteraad alhier en heeft in den raad zitting gehad, tot op 5 Juli 1909 toen de heer Van der Kop bedankte voor ‘t raadslidmaatschap en werd opgevolgd door den heer Kortland, die op 8 Juligekozen werd. In het vereenigingsleven heeft de overledene in vroege jaren een belangrijke plaats ingenomen. Zoo was hij jarenlang lid bestuurslid en eenige jaren voorzitter der vereeniging “Volksonderwijs” en wist hij in die kwaliteit te ijveren voorgoed onderwijs hier in de gemeente. Ten opzichte van de Nutsspaarbank heeft hij zich zeer verdienstelijk gemaakt als secretaris, terwijl hij ook van de Warme Spijsuitdeeling secretaris was. Hoewel hij zich de laatste tien jaren ongeveer nagenoeg niet meer in het openbare leven bewoog, heeft de heer Van der Kop toch behouden de sympathie der bevolking, die hem hoogachtte en in herinnering hield, wat hij voor Schoonhoven was geweest in vroeger dagen. Zijn aangename omgangstoon werd door velen gewaardeerd en van dezen overledene kan worden gezegd: hij ging heen, betreurd door velen’. De teraardebestelling zal plaats hebben a.s. Maandag des middags te 2.30 uur.

Artikel begrafenis WC van der Kop Schoonhovense Courant 25-08-1924

Maandag 25 Augustus 1924 – Schoonhovensche Courant

Begrafenis W.C. van der Kop
Heel Schoonhoven schier was opgekomen om een zijner zonen de laatste eer te bewijzen. Leden van den gemeenteraad, industrieelen, officieele personen en een belangstellende bevolking. Tegen drie uur kwam de stoet op het zon-doorschenen kerkhof aan. De baar ging bedolven onder een schat aan bloemen; velen volgden de baar. Het eerst voerde het woord, nadat de kist in de groeve was gelaten, kolonel v.d. Moer, een zwager van den overledene. Spreker herinnerde er aan, dat kort geleden de overledene en hij nog een gesprek gehad hadden over gang en doel van ons leven. Maar toen had spreker niet kunnen denken, dat hij nu aan het graf van zijn broeder zou staan. De wreedheid van het leven is haast niet te begrijpen. Maar toch zijt ge te benijden, want gij gingt in tot de betere gewesten, dan hier op aarde, tot de gewesten, waar zonneschijn en vreugde heerschen. De Opperbouwmeester van het Heelal liet u toe in de vele. Woningen, waar geluk en vrede en rust worden gevonden. Gij zijt door uw werkzaam leven ten voorbeeld geweest aan velen. Als gij, die nu hier op dit graf zijt saamgekomen, heengaat, zoo eindigde spreker, neem dan deze gedachte mee: Wij hebben een braaf en goed mensch begraven. Rust in vrede. De heer Becker herinnerde er aan, hoe hij kort geleden gastvrijheid in Schoonhoven genoot en hij zich niet had kunnen denken dat hij nu weer gastvrijheid zou ondervinden in het huis van den overledene, terwijl deze er zelf niet meer was. Spreker schetste den overledene als een voorbeeld van trouwhartigheid en van eenvoud van ziel. Nadat nog een ander familielid het woord gevoerd had, trad de heer J. A. Brandon naar voren, die als voorzitter de Nutsspaarbank sprak. Indien er in Schoonhoven een lichaam is, waarin men elkander grondig leert kennen, dan is het zeker wel het bestuur de Nutsspaarbank. Namens zijn medebestuursleden wil spreker, hier zeggen, dat de heer Van der Kop was een waardig en ijverig medebestuurslid en namens het heele bestuur neemt spreker afscheid en zegt: “Rust in Vrede”. Ds. Mispelblom Beijer sprak ongeveer als volgt: Sterven is niet het breken van een snoer van tranen, maar sterven is het uitvloeien van een enkel leven in het Al-leven. Het is een uitvloeien van de beek in de oneindige wateren Gods, een opgenomen en een gedragen worden naar de rust. Zoo te sterven is geleefd hebben in rustige verzekerheid. Zoo heeft de heer W.C. van der Kop geleefd. Hij ging zijn weg in rustige verzekerdheid, en hij had een vaste overtuiging, waarvoor hij stond, maar daaraan paarde hij een groote mildheid van oordeel en zachtheid van karakter. In hem leefde dat beminnelijke, dat menschelijke, dat Goddelijke, dat het leven reeds oneindig maakt. Door het geloof dat de overledene nu door zijn mildheid en goedheid in de rust gegaan is, zullen de achtergeblevenen getroost worden. Bij ons verdriet, in onze smart, zullen wij het weten, dat wij den overledene zullen weerzien. Hij is overgegaan in de wereld, die wij hier niet kennen. Zoo hopen wij te sterven. Zoo weten wij hem dan weer te zullen ontmoeten. De heer F. A. Hoogendijk sprak een woord van dank voor wat de overledene voor hem en zijn gezin altijd in Schoonhoven geweest is. De heer J. Hooijkaas voerde als clubvriend het woord. Spreker heeft den overledene reeds van zijn prilste jeugd gekend en hem leeren kennen als een man, die een scherp maar rechtvaardig oordeel had. Namens de Club wil spreker den overledene dank en hulde brengen. Hij was een gaarne geziene gast. Woensdagavond was hij nog komen inloopen om elf uur, en toen spreker Vrijdag hoorde, dat hij was overleden had hij het niet kunnen gelooven. Dat hij rust moge vinden, zoo eindigt spreker. Namens de loge Gouda “Broedertrouw” werd een krans op de groeve gelegd. Daarmee was de plechtigheid ten einde en vertrokken de belangstellenden, ontroerd over het feit,dat een man was ten grave gebracht, een man, van wien allen getuigden: Daar ging een goed mensch heen!

Naar een ander leven

naareenanderleven

Het boek is gebaseerd op het leven van kunstschilder Henricus Joannes Eliza (Han) van der Kop (1903-1934). Geboren in 1903 en in zijn jeugd opgegroeid in het nogal kleinsteedse Schoonhoven, waar zijn vader wijnkoper is en gemeenteraadslid, ontwikkelt zich al snel zijn talent in tekenen en schilderen. In Gouda zet zich dat voort, terwijl de Eerste Wereldoorlog is losgebarsten en inkwartiering en ongerief brengt. Intussen ontwikkelen zich allerlei vragen bij hem over het leven, waarbij zijn oudere broer en de zoon van een bevriende huisarts hem voorgaan.


1000136

Auteur H.J.E. (Hans) van der Kop heeft zijn oom Han, Prix de Rome winnaar in 1931 nooit gekend. In een geheel gefingeerde, quasi autobiografie, mede gebaseerd op de levensloop van anderen, wordt in dit boek een beeld geschetst van een begaafd, onzeker, affectie zoekend, toegeeflijk iemand, die zich in eigen gevoelens verwart.


Notitie Hans Fokker:
Het boek is een quasi autobiografie. De schrijver is een achterneef van Han van der Kop, via een broer van vader Willem Carel van der Kop (zie stamboom). Alhoewel het verhaal interessante feitelijke gegevens bevat – ik zou de schrijver er graag naar hebben gevraagd – moet ik concluderen dat veel voorstellingen niet waar kunnen zijn. Allereerst heeft Han zijn moeder en zus vaak als model gebruikt wat aangeeft dat er duidelijke band en contact met hen was. Vader overleed in 1924 en dus kon hij nooit bij de prijsuitreiking van de Prix de Rome zijn geweest. Het is niet het schilderij ‘De Piëta’ waarmee Han de prix de Rome won (dit schilderij is nu in bezit van de Gemeente Schoonhoven) maar met het schilderij ‘De zondares, die de voeten van Jezus zalft, in het huis van den Farizeeër‘. In de politiearchieven van de gemeente Bloemendaal is niets te vinden over de zelfmoord van Han. Zodoende ben ik van mening dat het boek ons niet erg veel feitelijke zekerheid geeft over het leven van Han van der Kop.

Reproducties

REPRODUCTIES van Nagelaten Werk van Han van der Kop

Na de dood van Han in 1934 is een map met reproducties van een selectie van zijn werk uitgegeven. Het Rijksmuseum in Amsterdam bezit een map met reproducties en ook de Rijksakademie bezit er eentje. Ook de Gemeente Schoonhoven verkreeg zo’n zelfde map bij de overdracht van de nalatenschap van zus Johanna. Hoe groot de oplage geweest is en wie deze mappen heeft samengesteld is onbekend. Of er nu nog meer van deze mappen bestaan is ook onbekend. In de map van het Rijksmuseum zijn twee fotoreproducties van onbekende werken opgenomen die niet in de Schoonhovense map aanwezig zijn.

Reproducties

Krantenartikelen

25-02-1930-Het_Volk

uit: Het Volk,Dagblad voor de Arbeiderspartij, avond 25 februari 1930

10-10-1931-Limburger_Koerier

uit: Limburger Koerier, Provinciaal Dagblad, 10 oktober 1931

23-06-1933-Limburger_Koerier

uit: Limburger Koerier, Provinciaal Dagblad, 26 juni 1933

10-03-1934-De_Tijd

uit: De Tijd, Godsdienstig-staatkundig Dagblad, avond 10 maart 1934

13-03-1934-Het_Vaderland

uit: Het Vaderland, Staat- en letterkundig Nieuwsblad, ochtend 13 maart 1934

14-03-1934-De_Tijd

uit: De Tijd, Godsdienstig-staatkundig Dagblad, ochtend 14 maart 1934

Haarlem's Dagblad 21-03-1934 p13

uit: Haarlems Dagblad, 21 maart 1934

15-03-1934-Het_Vaderland

uit: Het Vaderland, Staat- en letterkundig Nieuwsblad, maart 1934

28-04-1934-Het_Vaderland

uit: Het Vaderland, Staat- en letterkundig Nieuwsblad, avond 28 april 1934

05-12-1963-Verkeersongeval

Van: 5 december 1963

05-12-1963-Verkeersongeval_2

Van: 5 december 1963